HienHuu.comHiện Hữu
Kiểm tra hiện trạng từng bộ phận

Kiểm tra mái nhà cũ: ngói vỡ, tôn rỉ, xà gồ mục và vết ố dưới trần

Cách kiểm tra mái nhà cũ trước khi mua: đọc ngói, tôn, xà gồ, máng nước và vết ố dưới trần, dấu hiệu nào nhẹ, khi nào phải mời thợ lên mái.

Looking up inside an old Vietnamese house with clay tile roof, thin daylight through a cracked tile between dark timber purlins, a flashlight beam on a brown ceiling stain

Kiểm tra mái nhà cũ là đi tìm câu trả lời cho ba việc: mái còn kín nước không, khung đỡ mái còn chắc không, và nước đã từng vào nhà qua mái bao lâu, đến đâu. Người mua không cần trèo lên mái mới biết. Phần lớn dấu hiệu đọc được từ dưới đất, từ tầng trên cùng nhìn lên trần, từ ô thăm trần nếu có, và từ những vệt ố mà nước để lại.

Cách làm gọn nhất: nhìn mái từ xa xem đường mái có thẳng không, rồi vào nhà soi trần ở mọi phòng tầng trên cùng, rồi hỏi chủ nhà mái đã thay hay dặm lần nào. Ngói vỡ vài viên, tôn bạc màu là chuyện nhẹ. Xà gồ võng, kèo mục, vệt ố loang nhiều lớp quanh một điểm là chuyện phải mời thợ lợp hoặc kỹ sư xem kỹ trước khi đặt cọc.

Vì sao mái là bộ phận nên xem đầu tiên ở nhà cũ

Mái là lớp áo che cả ngôi nhà. Khi mái hở, nước không chỉ làm ố trần mà còn chảy theo xà gồ, đọng ở đầu tường, ngấm vào dầm gỗ, làm mục khung cửa tầng trên và làm ẩm dây điện đi trong trần. Một chỗ dột nhỏ kéo dài nhiều mùa mưa thường để lại hậu quả ở những bộ phận khác, nên đọc mái cũng là đọc lý lịch ẩm của cả tầng trên cùng.

Với nhà cũ, mái lại là phần chủ nhà hay sửa chắp vá nhất. Ngói vỡ thì thay vài viên, tôn thủng thì bắn keo, chỗ nào dột thì phủ một tấm bạt hay một lớp sơn chống thấm. Mỗi lần sửa như vậy giải quyết được cái trước mắt, nhưng nếu khung mái đã yếu thì chỗ dột chỉ dời sang chỗ khác. Nhìn số lượng và kiểu vết sửa giúp bạn đoán được mái đang ở giai đoạn nào của tuổi thọ.

Mái cũng là hạng mục khó kiểm tra nhất trong buổi xem nhà, vì người mua hiếm khi được lên mái, còn trần thì thường đã được sơn lại trước khi rao bán. Do đó cần một thứ tự quan sát có chủ đích: xem từ xa, xem từ trong, hỏi người ở, rồi so ba nguồn với nhau. Chỗ nào ba nguồn không khớp, ví dụ chủ nói mái chưa bao giờ dột mà trần lại có vệt ố cũ, là chỗ cần hỏi thêm hoặc mời người chuyên môn.

Đứng ngoài nhìn lên: đọc mái từ xa trong năm phút

Trước khi bước vào cửa, đứng ở đầu ngõ hoặc bên kia đường, nếu được thì lên tầng cao của nhà đối diện hay hỏi mượn ban công hàng xóm. Nhìn mái theo các điểm sau:

  • Đường nóc và đường mép mái có thẳng không. Mái tốt có đường nóc thẳng như kẻ chỉ. Đường nóc võng ở giữa, hay mép mái lượn sóng, thường cho thấy kèo hoặc xà gồ bên dưới đã cong, cần người chuyên môn xem.
  • Màu mái có đều không. Một mảng ngói đỏ tươi giữa nền ngói đã đen rêu, hay vài tấm tôn mới giữa dãy tôn bạc màu, là dấu vết thay dặm. Đếm xem có bao nhiêu mảng như vậy và chúng nằm ở đâu.
  • Rêu và cây mọc trên mái. Rêu mỏng ở mái ngói hướng bắc là chuyện thường. Cỏ, dương xỉ hay cây con mọc ở khe ngói và máng nước thì rễ đã len vào khe, nước đọng lâu ngày ở đó.
  • Máng xối và ống xuống. Máng có võng, có bung khỏi móc treo, có vệt ố chảy dọc tường ngay dưới máng không. Ống xuống có bị gãy, cắt cụt cho nước xả thẳng xuống chân tường không.
  • Chỗ mái giáp tường nhà bên. Ở nhà phố, mép mái thường áp vào tường nhà hàng xóm và được bịt bằng vữa hay tôn diềm. Đây là chỗ hay dột nhất, và cũng là chỗ dễ phát sinh chuyện với nhà bên khi sửa.
  • Những thứ đặt thêm trên mái. Bồn nước, giàn nóng điều hoà, tấm pin, khung quảng cáo cũ, giàn phơi. Mỗi chân đỡ là một chỗ thủng mái phải bịt, và là thêm tải trọng đè lên khung.

Năm phút nhìn từ xa không cho kết luận, nhưng cho bạn một danh sách chỗ cần soi khi vào trong. Ghi lại vị trí mảng ngói mới, tấm tôn thay, đoạn máng võng để đối chiếu với trần bên dưới đúng chỗ đó.

Mái ngói: những gì nhìn được và hỏi được

Ngói vỡ, ngói xô lệch. Từ dưới nhìn lên, chỗ ngói vỡ hiện thành vệt tối hoặc khe hở thấy trời khi đứng trong nhà tối. Vài viên vỡ rải rác là chuyện bảo dưỡng thường. Cả một hàng ngói xô xuống phía mép thì nên hỏi đã bao lâu chưa đảo ngói, vì lớp li tô bên dưới có thể đã mục hoặc đinh giữ đã rỉ.

Bờ nóc và bờ chảy. Những viên ngói úp trên nóc và dọc các bờ được gắn bằng vữa. Vữa già sẽ nứt, bong, để nước len xuống ngay đỉnh mái. Thấy vữa bờ nóc sứt mẻ thành từng đoạn, hoặc thấy bờ nóc đã bị trát đè thêm nhiều lớp, đó là dấu hiệu đã từng dột ở đỉnh mái.

Ngói lẫn nhiều loại. Ngói cũ thay bằng ngói khác kích thước sẽ khớp không kín. Nếu trên cùng một mái có hai ba loại ngói, hãy hỏi chủ nhà lý do và lần thay gần nhất. Chỗ giáp giữa hai loại ngói là nơi nên soi trần kỹ.

Lớp chống nóng, chống dột dưới ngói. Một số nhà lợp ngói trên lớp tấm lót, có nhà không. Nếu có ô thăm trần, soi đèn pin lên xem lớp lót có rách, có võng thành túi đọng nước, có vệt ố thành dòng không. Túi nước đọng trên lớp lót là dấu hiệu dột âm thầm lâu ngày.

Mái ngói đổ bê tông dán ngói. Nhiều nhà phố làm mái bê tông dốc rồi dán ngói lên. Kiểu mái này không có xà gồ gỗ, nhưng khi lớp chống thấm dưới ngói hỏng thì nước thấm qua bê tông và xuất hiện ố ở trần ngay bên dưới. Trường hợp này đọc trần là chính, không cần tìm xà gồ.

Mái tôn: rỉ, lỗ vít, mối nối và lớp cách nhiệt

Rỉ ở đâu mới đáng lo. Tôn bạc màu, phai sơn là bình thường theo tuổi. Đáng lo là rỉ ăn thủng ở mép tấm, ở chỗ chồng mí, quanh lỗ vít và ở đoạn tôn nằm dưới máng hay sát tường, nơi nước đọng lâu. Từ bên trong nhìn lên, chỗ rỉ thủng hiện thành chấm sáng li ti khi trời nắng.

Lỗ vít và vết keo. Mỗi con vít bắn tôn có một miếng đệm cao su. Đệm già sẽ chai, nứt, nước rỉ theo thân vít. Nếu thấy dọc các hàng vít có vết keo trám chồng chất, nghĩa là chủ nhà đã chống dột kiểu vá từng điểm. Cách vá này đỡ được một thời gian, nhưng báo hiệu tấm tôn đã tới tuổi.

Mí chồng và độ dốc. Mái tôn quá thoải, mí chồng ngắn thì mưa lớn kèm gió sẽ hắt nước ngược vào khe. Hỏi chủ nhà mưa to gió lớn có dột ở chỗ nào cố định không, rồi đi soi trần đúng chỗ đó.

Lớp cách nhiệt dưới tôn. Tôn dán xốp hay có lớp bông, tấm phản nhiệt bên dưới. Lớp này khi ngấm nước sẽ xẹp, bong, mốc và giữ ẩm áp vào tôn, làm tôn rỉ từ mặt dưới. Nếu thấy lớp cách nhiệt rủ xuống từng mảng, đó vừa là chuyện nóng, vừa là chuyện ẩm.

Tiếng ồn và độ rung. Nhà mái tôn mưa ồn là đặc điểm, không phải lỗi. Nhưng nếu khi gió mạnh tôn kêu lạch cạch, rung mạnh, có thể vít đã lỏng hoặc xà gồ thép đã rỉ mỏng. Đây là chi tiết đáng hỏi người đang ở nhiều hơn là đáng tự kiểm.

Xà gồ, kèo và trần: phần khung đỡ mái mà người mua hay bỏ qua

Ngói hay tôn chỉ là lớp ngoài. Thứ giữ cho mái đứng vững là hệ kèo, xà gồ, li tô hoặc khung thép bên dưới. Ở nhà cũ khung gỗ, kẻ thù lớn nhất là nước và mối: gỗ ẩm lâu ngày sẽ mục từ đầu tựa trên tường, nơi người ta khó nhìn thấy nhất. Ở khung thép, kẻ thù là rỉ, nhất là ở chân liên kết, chỗ hàn và chỗ gối lên tường.

Nếu nhà có ô thăm trần, xin chủ nhà cho mở và soi đèn pin vào từ thang, không bước lên trần. Trần thạch cao, trần nhựa hay trần ván ép không chịu được sức người, giẫm lên là thủng trần và có thể ngã. Từ miệng ô thăm, nhìn xem gỗ có vệt sẫm màu thành dòng không, có bột gỗ mịn rơi trên mặt trần không, có đường đất của mối bò dọc thanh gỗ không, thép có bong vảy rỉ không.

Nhà không có trần, mái lộ ra từ dưới, thì dễ hơn: đứng ở tầng trên cùng, dùng đèn pin rọi dọc từng thanh xà gồ, nhìn xem thanh nào võng, thanh nào nứt dọc thớ, thanh nào được nẹp thêm, chống thêm. Thanh được nẹp chống là dấu hiệu chủ cũ đã biết nó yếu. Gỗ còn tốt thì không ai bỏ công nẹp.

Mọi dấu hiệu khung mái võng, nứt, mục nặng hay rỉ thủng thuộc về chuyện kết cấu và an toàn. Người mua không nên tự đánh giá mức độ, mà ghi lại vị trí, chụp ảnh và mời thợ mái có kinh nghiệm hoặc kỹ sư xem trước khi chốt giá.

Vết ố dưới trần: đọc dấu vết nước đã đi qua

Trần là tấm giấy ghi lại lịch sử dột. Ngay cả khi đã sơn lại, nhiều vệt ố vẫn lộ ra dưới ánh đèn pin rọi xiên. Bảng dưới gom các kiểu vết thường gặp và cách đọc:

Kiểu vếtThường cho thấyNên làm gì khi đi xem
Vòng ố nâu nhiều lớp, viền đậm dần ra ngoàiDột lặp lại qua nhiều mùa mưa ở cùng một chỗHỏi chủ đã xử lý chưa, xử lý thế nào; soi mái đúng phía trên
Vệt ố mới, mép còn mềm, sơn phồngĐang dột hoặc vừa dột gần đâyHỏi thẳng lần mưa gần nhất; ghi vào danh mục cần sửa trước khi giao nhà
Ố quanh đèn, quạt trần, lỗ dâyNước chảy theo đường dây điện trong trầnĐánh dấu là việc cần thợ điện xem, không bật thử khi trần còn ẩm
Ố dọc tường ngay dưới mép mái hay mángMáng tràn, máng thủng hoặc mép mái giáp tường hởĐối chiếu với máng nhìn từ ngoài
Mảng sơn mới trơn bóng giữa trần cũCó thể vừa sơn đè lên vết ốRọi đèn xiên, hỏi lần sơn gần nhất và lý do
Trần thạch cao võng, mối nối nứt thành đườngTấm trần đã ngấm nước hoặc khung trần yếuKhông đứng ngay dưới, đề nghị thợ kiểm tra

Một mẹo nhỏ: đi xem vào buổi sáng có nắng, tắt đèn trong phòng tầng trên cùng. Chấm sáng lọt qua mái, nếu có, sẽ hiện rõ hơn mọi lời mô tả. Còn muốn thấy nước thật thì xem vào ngày vừa mưa xong, như bài về xem nhà sau cơn mưa trong cùng chuyên mục đi xem nhà cũ có nói.

Mức nào chấp nhận được, mức nào phải mời người chuyên môn

Không phải dấu hiệu nào cũng đáng lo như nhau. Cách chia dưới đây giúp bạn xếp những gì vừa thấy vào ba nhóm trước khi bàn chuyện giá và điều khoản:

NhómDấu hiệu tiêu biểuCách xử lý khi mua
Nhẹ, bảo dưỡng thườngVài viên ngói vỡ rải rác, tôn phai màu, rêu mỏng, máng bẩnGhi vào danh sách việc nhỏ sau khi nhận nhà
Trung bình, cần báo giáNhiều mảng ngói dặm, hàng vít trám keo dày, vữa bờ nóc bong, máng võng, ố trần cũ đã khôMời thợ mái xem và cho ý kiến về phạm vi sửa; đưa vào thương lượng
Nặng, mời kỹ sưĐường nóc võng, xà gồ nứt, mục, được chống tạm; khung thép rỉ thủng; trần võng; ố đang ướt ở nhiều phòngChưa đặt cọc cho tới khi có ý kiến người chuyên môn

Về an toàn: người mua không trèo lên mái ngói hay mái tôn cũ để xem, kể cả khi chủ nhà mời. Ngói cũ giòn, tôn rỉ mỏng, xà gồ mục đều có thể sụp dưới chân. Việc lên mái là của thợ có dây an toàn và kinh nghiệm.

Chuyện sửa mái thế nào, thay toàn bộ hay đảo ngói, chống thấm mái bằng cách gì là việc của giai đoạn cải tạo. Ở bước mua, mục tiêu chỉ là biết mái đang ở nhóm nào để quyết định có mua không, và nếu mua thì tính trước phần việc phải làm.

Câu hỏi thường gặp

Mua nhà cũ có nên đòi lên mái để xem không?

Không nên tự lên. Mái ngói cũ và tôn rỉ có thể vỡ, thủng dưới chân, còn trần thạch cao thì không chịu được sức người. Nếu cần xem kỹ, hãy đề nghị mời thợ mái có kinh nghiệm và dụng cụ an toàn, có mặt chủ nhà, rồi nhờ thợ chụp ảnh lại cho bạn xem.

Chủ nhà nói mái vừa chống thấm xong, có yên tâm được không?

Một lớp chống thấm mới cho biết từng có vấn đề, chưa cho biết vấn đề đã hết. Hãy hỏi chống thấm lúc nào, ai làm, phủ toàn bộ hay chỉ vá chỗ dột, có còn bảo hành không và đã qua mùa mưa nào chưa. Lớp phủ chưa qua mùa mưa nào thì chưa chứng minh được gì.

Vết ố trần đã khô có còn đáng lo không?

Vết ố khô cho biết từng dột, chưa nói đã sửa xong. Hỏi chủ nhà lần dột gần nhất và cách đã xử lý, rồi soi mái đúng phía trên vết ố. Nếu vết ố có nhiều vòng viền thì chỗ đó đã dột lặp lại qua nhiều mùa, nên nhờ thợ xem nguyên nhân thay vì chỉ sơn lại trần.

Mái tôn bạc màu có phải thay ngay khi mua không?

Không nhất thiết. Bạc màu chỉ là lớp sơn mặt ngoài đã già. Điều quyết định là tôn có rỉ thủng ở mép, chỗ chồng mí, quanh vít hay không, và xà gồ bên dưới còn chắc không. Tôn bạc mà kín, khung chắc thì có thể dùng thêm một thời gian, chỉ cần theo dõi sau mỗi mùa mưa.

Làm sao biết xà gồ gỗ đã bị mối khi không mở được trần?

Tìm dấu vết gián tiếp: bột gỗ mịn rơi trên mặt tủ hay sàn tầng trên cùng, đường đất nhỏ bò dọc chân tường lên trần, cánh mối rụng quanh đèn vào đầu mùa mưa. Thấy một trong các dấu hiệu đó thì nên đề nghị mở một ô trần để soi, hoặc mời đơn vị kiểm tra mối trước khi mua.

Mái nhà mình chồng lên tường nhà bên có rắc rối gì không?

Chỗ mái giáp hay chồng lên tường nhà bên thường hay dột và dễ phát sinh chuyện khi một trong hai nhà sửa hoặc xây lại. Khi đi xem, hỏi chủ nhà và hàng xóm xem mép mái ấy từng gây tranh cãi chưa. Phần quyền sử dụng tường chung có bài riêng ở chuyên mục lệch sổ, ranh giới và tường chung.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138