Kiểm tra tường nhà cũ khi mua là đọc ba thứ: tường có đang ẩm không và ẩm từ đâu, lớp hoàn thiện đã bong rộp đến mức nào, và các vết nứt thuộc loại bề mặt hay loại cần người chuyên môn xem. Phần lớn điều này nhìn được bằng mắt, sờ được bằng tay và ngửi được bằng mũi, chỉ cần đi chậm và soi đúng chỗ.
Tường bong sơn, có muối trắng ở chân là chuyện rất phổ biến ở nhà cũ, nhất là nhà thấp, nhà sát đất ẩm, nhà có tường chung với hàng xóm. Đa số thuộc nhóm phiền chứ không nguy hiểm. Điều cần tách ra là những vết nứt xiên, nứt mở rộng, nứt kèm cửa kẹt hay sàn nghiêng, vì đó là dấu hiệu nên mời kỹ sư trước khi đặt cọc.
Tường kể gì về ngôi nhà, và vì sao nên đọc trước khi bàn giá
Tường là bộ phận lộ ra nhiều nhất trong buổi xem nhà, nhưng cũng là bộ phận dễ bị trang điểm nhất. Một lớp bả, một lớp sơn mới có thể che đi gần hết dấu vết ẩm và nứt trong vài tuần đầu. Vì thế người mua nên đọc tường bằng nhiều giác quan cùng lúc và hỏi lịch sử sơn sửa, thay vì chỉ nhìn màu sơn đẹp hay xấu.
Ẩm tường ở nhà cũ có ba nguồn chính. Một là nước từ đất ngấm lên theo chân tường, gọi chung là ẩm từ dưới lên. Hai là nước mưa hắt vào mặt tường ngoài hoặc chảy từ mái, sân thượng, máng nước xuống. Ba là nước từ đường ống đi âm trong tường, từ nhà vệ sinh, bếp hay từ nhà bên cạnh. Mỗi nguồn để lại một kiểu dấu vết khác nhau, đọc được nguồn thì đoán được việc phải làm.
Nứt tường cũng vậy. Có vết nứt chỉ nằm ở lớp vữa trát, do co ngót khi khô, gần như không ảnh hưởng gì. Có vết nứt đi qua cả khối xây, phản ánh chuyển vị của móng, dầm hay sàn. Người mua không cần phân loại chính xác như kỹ sư, chỉ cần nhận ra vết nào thuộc nhóm phải hỏi người chuyên môn.
Ẩm chân tường: nhận ra ẩm từ dưới lên
Dải ẩm đều quanh chân tường. Ẩm từ đất ngấm lên thường tạo một dải sẫm màu hoặc bong sơn chạy đều quanh chân tường, cao từ vài chục phân tới hơn một mét, đỉnh dải lượn sóng. Dải này xuất hiện ở cả tường trong lẫn tường ngoài của tầng trệt, rõ hơn vào mùa mưa và mùa nồm.
Muối trắng và lớp bột. Nước ngấm lên mang theo muối khoáng. Khi bốc hơi ở bề mặt, muối kết tinh thành lớp bột trắng, có khi thành sợi, đẩy bong lớp sơn và vữa. Lấy ngón tay quẹt nhẹ, thấy bột trắng mịn bám tay là dấu hiệu rõ nhất của ẩm lâu năm.
Ván chân tường, tủ kê sát tường. Len chân tường bằng gỗ hay nhựa có thể che dải ẩm. Nếu được phép, nhìn mép trên của len, nhìn sau tủ kê sát tường. Gỗ len phồng, đen mép, hay mặt sau tủ mốc trắng là nước đã đọng ở đó lâu ngày.
Nền nhà so với đất bên ngoài. Nhà có nền thấp hơn sân, hẻm hay nhà bên thì chân tường hay ẩm hơn. Chuyện nền thấp có bài riêng trong chuyên mục này. Ở đây chỉ cần nhớ: thấy ẩm chân tường đều khắp tầng trệt, hãy so cao độ nền với mặt đất ngoài cửa.
Tường chung với nhà bên. Ở nhà phố, tường chung hoặc tường sát nhà bên có thể ẩm do nước từ phía nhà kia: bể nước, nhà tắm, bồn cây kê sát tường. Hỏi chủ nhà và hàng xóm phía bên kia tường có gì, và vệt ẩm có đổi theo mùa hay theo giờ dùng nước không.
Ẩm từ trên xuống, từ ngang vào và từ đường ống: phân biệt bằng hình dạng vệt
Không phải mảng ẩm nào cũng từ đất lên. Hình dạng và vị trí vệt giúp đoán nguồn nước trước khi hỏi:
| Hình dạng, vị trí vệt ẩm | Nguồn nước thường gặp | Cách hỏi, cách kiểm khi đi xem |
|---|---|---|
| Vệt chảy từ trần xuống, đậm ở trên, nhạt dần | Mái, sân thượng, máng nước, ống thoát mái | Lên tầng trên hoặc sân thượng soi đúng phía trên |
| Mảng loang tròn giữa tường, cách sàn một khoảng | Ống nước âm tường rò, mối nối hở | Hỏi đường ống đi đâu; xem có trùng vị trí vòi, bồn rửa phía bên kia không |
| Vệt ẩm ở tường ngoài hướng mưa, quanh khung cửa sổ | Mưa hắt, khe giữa khung cửa và tường hở | Xem mặt ngoài tường, ron cửa, gờ chỉ thoát nước trên cửa |
| Vệt ẩm dọc tường giáp nhà vệ sinh, bếp | Thấm từ sàn hoặc tường khu ướt | Xem bài kiểm tra nhà vệ sinh; mở vòi một lúc rồi quay lại nhìn |
| Dải ẩm đều quanh chân tường tầng trệt | Ẩm từ đất lên, nền thấp | So cao độ nền và đất ngoài, quẹt tìm bột muối |
Một cách kiểm đơn giản: chụp ảnh mảng ẩm có kèm một vật làm mốc như ổ điện hay khung cửa, rồi nếu xem nhà lần hai, chụp lại đúng chỗ đó. Mảng ẩm lan rộng giữa hai lần xem là ẩm đang hoạt động.
Bong sơn, phồng rộp, nấm mốc và mùi: những dấu hiệu bổ sung
Sơn phồng thành bọng nước, bóp vào thấy mềm, là nước đang nằm ngay dưới lớp sơn. Sơn bong thành vảy khô, lớp bả bên dưới vỡ vụn, là ẩm đã đi qua rồi khô lại nhiều lần. Cả hai đều cho thấy chỗ đó có nước, chỉ khác là đang hay đã.
Nấm mốc đen hoặc xanh xám hay mọc ở góc tường giáp trần, sau tủ, sau rèm và ở tường hướng bắc. Mốc ở góc giáp trần của phòng ít thông gió thường do hơi nước ngưng tụ, cải thiện được bằng thông gió. Mốc kèm vệt ẩm loang từ một điểm thì phải tìm nguồn nước. Với gia đình có người dị ứng, hen suyễn hay trẻ nhỏ, tình trạng mốc nặng là yếu tố nên cân nhắc nghiêm túc trước khi mua.
Mùi cũng là dữ liệu. Bước vào phòng đóng kín lâu ngày mà ngửi thấy mùi ẩm mốc nặng, mùi đất, dù tường nhìn sạch, thì nên hỏi phòng đó có hay đóng cửa không, đã sơn lại lúc nào. Ngược lại, mùi sơn mới quá nồng ở một căn nhà cũ đang rao bán là gợi ý để soi kỹ những mảng tường vừa được sơn.
Có thể mang theo một máy đo độ ẩm tường loại cầm tay nếu có sẵn, nhưng không bắt buộc. Con số của máy chỉ có ý nghĩa khi so chỗ này với chỗ kia trong cùng nhà. Mắt, tay, mũi và câu hỏi đúng đã đủ để người mua nhận ra phần lớn vấn đề.
Vết nứt tường: loại nào nhẹ, loại nào phải mời kỹ sư
Bảng sau giúp xếp các vết nứt thường gặp. Đây là gợi ý để biết khi nào cần hỏi người chuyên môn, không thay cho đánh giá kết cấu:
| Kiểu nứt | Thường là | Khi mua nên |
|---|---|---|
| Nứt chân chim mảnh, đan như mạng nhện trên mặt vữa | Co ngót lớp vữa trát | Ghi nhận, xử lý khi sơn lại |
| Nứt thẳng đứng tại chỗ tường giáp cột, giáp tường cũ – mới | Hai vật liệu khác nhau co giãn khác nhau | Hỏi có phải chỗ cơi nới không, theo dõi |
| Nứt xiên góc khoảng bốn mươi lăm độ từ góc cửa đi, cửa sổ | Có thể liên quan lún lệch, chuyển vị | Mời kỹ sư xem trước khi đặt cọc |
| Nứt ngang dài dưới dầm hay sát sàn | Có thể liên quan võng dầm, sàn | Mời kỹ sư |
| Vết nứt đã trám nhưng nứt lại theo đúng đường cũ | Chuyển vị vẫn đang tiếp diễn | Mời kỹ sư, hỏi lịch sử trám |
| Nứt kèm cửa kẹt, sàn nghiêng, khe hở chân tường | Dấu hiệu lún đáng kể | Mời kỹ sư, tạm dừng bàn giá |
Phần đánh giá vết nứt, lún và khả năng chịu lực thuộc chuyên môn kết cấu. Việc của người mua là nhận ra, chụp ảnh có thước đặt cạnh để thấy bề rộng, ghi vị trí, rồi hỏi người bán và người chuyên môn.
Chuỗi câu hỏi và việc làm khi xem tường
Gom lại thành một danh sách gọn để mang theo khi đi xem:
- Tường sơn lại lần gần nhất là khi nào, sơn toàn bộ hay chỉ vài phòng, vì sao sơn.
- Có phòng nào hay ẩm, hay mốc theo mùa không; mùa nồm tường có đổ mồ hôi không.
- Tường chung với nhà nào, phía bên kia là phòng gì; nhà bên đã xây lại hay sửa chưa.
- Các vết nứt có từ bao giờ, đã trám lần nào, trám xong có nứt lại không.
- Đường ống nước đi âm trong những bức tường nào; có lần nào phải đục tường sửa ống chưa.
- Quẹt tay ở chân tường tầng trệt tìm bột muối; nhìn sau tủ, sau len chân tường nếu được phép.
- Chụp ảnh mọi mảng ẩm, mọi vết nứt đáng ngờ kèm vật làm mốc và thước.
Khi đã có danh sách này, phần thương lượng sẽ dựa trên dữ kiện. Chuyện chống ẩm, chống thấm tường hay sửa nứt cụ thể làm thế nào thuộc giai đoạn cải tạo, không cần quyết ngay lúc đi xem.
Mặt tường ngoài: phần hay bị quên vì phải đứng ra đường mới thấy
Người mua thường xem tường trong rất kỹ nhưng lại bỏ qua mặt ngoài, nhất là ở nhà phố chỉ lộ một mặt tiền và nhà trong hẻm sát vách. Trong khi đó, nhiều vệt ẩm bên trong bắt nguồn từ mặt ngoài: lớp vữa ngoài nứt, gờ chỉ trên cửa sổ đã mất, mép tường giáp mái hở, hay ống thoát nước gãy xả thẳng vào chân tường.
Đứng bên kia đường hoặc đầu ngõ, nhìn mặt tiền từ trên xuống: có vệt đen chảy dài dưới các ô cửa sổ, ban công không; có mảng vữa phồng, bong hay đã được trát vá màu khác không; có cây con mọc trong khe tường, sát mép mái không. Rễ cây len vào khe sẽ mở rộng vết nứt theo năm tháng.
Với tường hông lộ ra khi nhà bên thấp hơn, hoặc tường hậu nhìn ra khoảng trống, hãy xin đứng ở chỗ nhìn được. Tường hông nhà phố thường chỉ trát sơ, không sơn chống thấm, nên là đường nước mưa vào chủ yếu. Nếu nhà bên sau này xây cao áp sát thì mặt tường đó sẽ bị che kín, càng khó sửa về sau.
Câu hỏi thường gặp
Tường nhà cũ có muối trắng ở chân có nên mua không?
Muối trắng ở chân tường là dấu hiệu ẩm từ đất lên lâu năm, rất phổ biến ở nhà cũ, nhất là nhà nền thấp. Bản thân nó không làm nhà nguy hiểm, nhưng làm hỏng lớp hoàn thiện liên tục và khó xử lý triệt để. Hãy tính nó như một hạng mục cần sửa, và cân nhắc thêm nếu nhà có người dị ứng.
Làm sao biết vết nứt tường có nguy hiểm không?
Người mua không tự kết luận được. Các dấu hiệu nên mời kỹ sư là nứt xiên từ góc cửa, nứt ngang dưới dầm, nứt đã trám mà nứt lại, nứt kèm cửa kẹt hoặc sàn nghiêng. Nứt chân chim mảnh trên mặt vữa thường chỉ là co ngót. Chụp ảnh có thước để kỹ sư có thông tin ban đầu.
Nhà vừa sơn lại toàn bộ thì làm sao biết tường từng ẩm?
Rọi đèn pin xiên sát mặt tường để thấy chỗ lồi lõm của lớp bả đắp dày, quẹt tay ở chân tường xem có bột, nhìn sau len, sau tủ và trong các góc khuất ít được sơn kỹ. Hỏi thẳng lý do sơn lại, và nếu có thể, hẹn xem lại sau một trận mưa hoặc vào mùa nồm.
Tường chung với nhà bên bị ẩm thì ai chịu trách nhiệm?
Tuỳ nguồn ẩm và tình trạng sở hữu bức tường đó, nên trước hết phải xác định nước từ đâu tới. Khi mua, hãy hỏi chủ nhà và hàng xóm về lịch sử bức tường này. Chuyện quyền và nghĩa vụ với tường chung có bài riêng trong chuyên mục lệch sổ, ranh giới và tường chung.
Có cần mua máy đo độ ẩm tường để đi xem nhà không?
Không bắt buộc. Máy đo cầm tay hữu ích khi so độ ẩm giữa các chỗ trong cùng một nhà, nhưng con số tuyệt đối dễ đọc sai. Quan sát vệt ẩm, quẹt tìm bột muối, ngửi mùi và hỏi lịch sử sửa chữa đã giúp nhận ra phần lớn vấn đề. Khi nghi ngờ nhiều, nên mời thợ có kinh nghiệm.
Nấm mốc trên tường có ảnh hưởng sức khoẻ không?
Mốc nhiều trong nhà có thể làm khó chịu người nhạy cảm, nhất là người dị ứng, người có bệnh hô hấp và trẻ nhỏ. Bài này không đánh giá sức khoẻ; nếu trong nhà có người như vậy, hãy cân nhắc mức mốc của căn nhà và hỏi ý kiến bác sĩ khi cần. Việc trước mắt là tìm nguồn ẩm gây mốc.