HienHuu.comHiện Hữu
Mua nhà cũ theo từng loại nhà

Mua nhà mặt tiền cũ đang cho thuê kinh doanh: hợp đồng thuê còn hạn tính sao

Mua nhà mặt tiền đang có người thuê kinh doanh phải đọc kỹ hợp đồng thuê còn hạn, tiền cọc, phần người thuê đã cải tạo và cách kiểm hiện trạng khi chưa vào xem hết được.

Ground-floor shopfront of an old street-facing house in Hue with rolling shutters half open and upper floors above, morning traffic passing, a buyer standing across the street

Khi mua một căn nhà mặt tiền cũ đang cho thuê kinh doanh, câu hỏi lớn nhất là hợp đồng thuê còn hạn sẽ ra sao sau khi đổi chủ. Theo nguyên lý của Bộ luật Dân sự 2015, việc chuyển quyền sở hữu tài sản đang cho thuê nhìn chung không tự làm chấm dứt hợp đồng thuê; người thuê thường được tiếp tục thuê theo những gì đã thoả thuận. Người mua vì vậy phải đọc hợp đồng thuê như đọc một phần của chính căn nhà mình sắp mua.

Ngoài hợp đồng, nhà đang kinh doanh còn có những vấn đề riêng: tiền cọc của người thuê ai giữ, người thuê đã cải tạo gì, hiện trạng phía sau cửa hàng ra sao khi người mua không vào xem hết được. Bài này đi qua từng việc, dưới góc người mua để ở hoặc để tiếp tục cho thuê.

Hợp đồng thuê là một phần của thương vụ

Người mua nên đề nghị được đọc bản hợp đồng thuê đầy đủ, kể cả các phụ lục và bản gia hạn, chứ không chỉ nghe chủ nhà kể lại. Những điều cần chú ý gồm: thời hạn thuê còn lại, tiền thuê và kỳ thanh toán, tiền cọc, điều kiện tăng giá, quyền gia hạn của người thuê, điều khoản chấm dứt trước hạn và khoản bồi thường nếu bên cho thuê đơn phương chấm dứt, quy định về cải tạo và hoàn trả mặt bằng.

Nếu người mua định dọn vào ở ngay, một hợp đồng thuê còn dài là trở ngại lớn: muốn chấm dứt sớm có thể phải bồi thường theo thoả thuận hoặc phải thương lượng với người thuê. Nếu người mua định tiếp tục cho thuê, hợp đồng tốt lại là một lợi thế. Hai mục đích này dẫn tới hai cách đọc hợp đồng khác nhau.

Đừng quên hỏi người thuê có biết nhà đang được rao bán không. Một người thuê bất ngờ biết tin vào phút chót có thể phản ứng gây khó cho việc bàn giao. Cách tốt là chủ nhà thông báo cho người thuê từ sớm và nếu được, ba bên ngồi lại trao đổi trước khi ký hợp đồng mua bán.

Những điểm phải thống nhất bằng chữ khi mua

Ai nhận tiền thuê từ ngày nào. Mốc chuyển quyền nhận tiền thuê nên gắn với một mốc rõ ràng, ví dụ ngày hoàn tất sang tên hoặc ngày bàn giao, và ghi trong hợp đồng mua bán. Tiền thuê đã trả trước cho các tháng sau mốc đó cần được tính lại giữa người bán và người mua.

Tiền cọc của người thuê. Khi hợp đồng thuê kết thúc, người thuê sẽ đòi lại tiền cọc ở chủ nhà lúc đó, tức là người mua. Vì vậy, khoản cọc người bán đang giữ phải được bàn giao hoặc trừ vào giá mua, và việc này nên được người thuê biết, tốt nhất có xác nhận.

Hợp đồng thuê được chuyển hay ký lại. Có thể chuyển nguyên hợp đồng sang chủ mới bằng phụ lục ba bên, hoặc người mua ký hợp đồng mới với người thuê. Mỗi cách có hệ quả khác nhau về điều khoản cũ, nên quyết định trước khi ký mua.

Các khoản người thuê còn nợ. Tiền thuê chậm, tiền điện nước, phí khác người thuê còn nợ trước ngày chuyển giao do ai thu, ai chịu nếu không thu được, cần ghi rõ.

Phần người thuê đã cải tạo và hoàn trả mặt bằng

Người thuê kinh doanh thường cải tạo mặt bằng cho hợp với việc của họ: đập tường ngăn tầng trệt để mở rộng, làm trần giả, lắp bếp công nghiệp, kéo đường điện công suất lớn, lắp hệ thống hút khói, làm thêm gác lửng, dựng mái che lấn vỉa hè. Một số thay đổi có thể đụng tới kết cấu hoặc vi phạm quy định trật tự xây dựng, và sau khi người thuê rời đi, chủ nhà mới là người phải đối mặt.

Người mua nên hỏi hợp đồng thuê quy định gì về hoàn trả mặt bằng: người thuê phải khôi phục nguyên trạng hay được để lại phần cải tạo, ai chịu chi phí, có biên bản hiện trạng lúc giao mặt bằng ban đầu không. Biên bản này rất quý, vì nó cho biết căn nhà trông thế nào trước khi người thuê sửa.

Đặc biệt cần chú ý các thay đổi liên quan tới phòng cháy: bếp gas công nghiệp, kho hàng dễ cháy, đường điện kéo thêm, cửa cuốn khoá kín lối thoát. Nhà mặt tiền nhiều tầng có tầng trệt kinh doanh mà các tầng trên để ở là kiểu nhà rủi ro cháy cao. Người mua chỉ quan sát và hỏi; nếu thấy dấu hiệu điện quá tải hay lối thoát bị bịt, nên mời thợ điện và người có chuyên môn phòng cháy xem trước khi quyết.

Nhà mặt tiền cũ chịu những tác động mà nhà trong hẻm không có

Nhà mặt tiền đứng sát đường lớn nên chịu rung động của xe tải, bụi, tiếng ồn và nước bắn từ mặt đường suốt nhiều năm. Mặt tiền nhà cũ hay có lớp vữa bong, khung cửa cuốn rỉ ở chân, ô văng nứt, đường nước mưa từ mái chảy tràn ra vỉa hè. Đứng bên kia đường nhìn sang là cách tốt nhất để thấy toàn bộ mặt tiền, từ mái xuống tới chân tường, so với hai nhà bên cạnh.

Một điểm riêng nữa là cốt nền. Đường phố được nâng nhiều lần qua các đợt sửa đường, trong khi nền nhà mặt tiền cũ giữ nguyên, nên nhiều căn giờ thấp hơn vỉa hè. Mưa lớn, nước từ mặt đường tràn vào cửa hàng tầng trệt. Hãy nhìn bậc cửa, vách chắn nước tạm, vệt ẩm chân tường phía trong cửa cuốn để biết căn nhà đã từng bị nước vào chưa.

Nhà mặt tiền cũng là kiểu nhà dễ chịu ảnh hưởng của quy hoạch mở đường hoặc điều chỉnh chỉ giới. Một phần mặt tiền có thể đã nằm trong lộ giới, và khi đường được mở rộng phần đó sẽ bị thu hồi. Thông tin này hỏi UBND xã, phường hoặc tra quy hoạch công khai của tỉnh, thành, không dựa vào lời người bán. Những chi tiết như ban công, mái hiên đua ra quá mức đã có bài riêng ở danh mục nhà sai phép; với nhà đang cho thuê, cần hỏi thêm phần nào do người thuê dựng để biết ai chịu trách nhiệm tháo nếu bị yêu cầu.

Kiểm hiện trạng khi chưa vào xem hết được

Nhà đang kinh doanh thường chỉ cho xem trong giờ đóng cửa hoặc xem vội trong giờ bán hàng, kho phía sau và tầng trên có khi không vào được. Một số cách để có đủ thông tin:

  • Đề nghị một buổi xem ngoài giờ kinh doanh, có cả người thuê và chủ nhà, đi hết các tầng và kho.
  • Nhìn từ ngoài vào: mặt tiền, mái hiên, biển quảng cáo gắn lên tường có làm nứt, rỉ khung đỡ không.
  • Xem trần và tường tầng trệt phía sau quầy, chỗ đặt bếp, chỗ rửa, vì đây là nơi ẩm và nóng nhất.
  • Hỏi người thuê về các sự cố trong thời gian thuê: dột, tắc cống, chập điện, ngập.
  • Xem tầng trên nơi chủ nhà hoặc người thuê ở, so với tầng trệt để thấy mức xuống cấp.
  • Ghi điều khoản trong hợp đồng mua bán cho phép kiểm tra lại hiện trạng trước ngày thanh toán cuối.

Nếu không thể xem đủ, người mua nên coi phần chưa xem là phần có rủi ro và cân nhắc giữ lại một khoản thanh toán tới khi được kiểm. Cách ghi điều khoản này cụ thể ra sao thuộc phần thương lượng và hợp đồng, đã có bài riêng ở danh mục đó.

Mua để ở hay mua để cho thuê tiếp

Cùng một căn nhà đang cho thuê, mục đích của người mua làm thay đổi trọng tâm khi kiểm và khi đàm phán. Bảng dưới đặt cạnh nhau hai hướng.

Vấn đềMua để ởMua để cho thuê tiếp
Thời hạn thuê còn lạiCàng ngắn càng tốt, hoặc thoả thuận chấm dứt sớmỔn định là lợi thế
Điều khoản bồi thường khi chấm dứtĐọc kỹ, tính vào chi phíÍt quan trọng hơn
Phần cải tạo của người thuêCó thể phải khôi phục để ởCó thể giữ nếu hợp với người thuê sau
Tiền cọcPhải hoàn khi người thuê điChuyển sang mình quản lý
Nghĩa vụ thuế với thu nhập cho thuêChấm dứt khi không còn cho thuêNgười mua phải kê khai từ khi nhận tiền thuê

Với hướng cho thuê tiếp, người mua cần biết mình sẽ có nghĩa vụ kê khai, nộp thuế với thu nhập từ cho thuê theo quy định hiện hành; cách tính cụ thể nên hỏi cơ quan thuế nơi có nhà hoặc người làm kế toán, không suy từ con số của chủ cũ.

Những rủi ro pháp lý riêng của nhà đang cho thuê

Ngoài hợp đồng thuê, có vài điều cần kiểm thêm. Người thuê có thể đã đăng ký hộ kinh doanh hoặc trụ sở doanh nghiệp tại địa chỉ này; khi họ rời đi, địa chỉ cần được thay đổi trên đăng ký của họ. Người thuê có thể đã cho người khác thuê lại một phần mà chủ nhà không biết. Căn nhà có thể đang bị lập biên bản vì phần mái che, biển quảng cáo lấn vỉa hè do người thuê dựng.

Pháp luật về thuê nhà và mua bán nhà được quy định trong Bộ luật Dân sự 2015 và Luật Nhà ở 2023, và có những trường hợp riêng mà người thuê có thể có quyền hoặc được ưu tiên nhất định. Vì vậy, khi hợp đồng thuê còn dài, có tiền cọc lớn hoặc có điều khoản lạ, người mua nên hỏi luật sư trên AI Cố Vấn hoặc nhờ người có chuyên môn đọc hợp đồng trước khi đặt cọc. Đừng dựa vào lời người bán rằng "người thuê sẽ dọn đi khi có chủ mới".

Cuối cùng, hãy giữ mọi thoả thuận bằng văn bản: biên bản ba bên về hợp đồng thuê, biên bản bàn giao tiền cọc, biên bản hiện trạng mặt bằng tại ngày chuyển giao. Những tờ giấy này là thứ bảo vệ người mua khi có bất đồng sau này.

Câu hỏi thường gặp

Mua nhà đang cho thuê thì hợp đồng thuê có còn hiệu lực không?

Theo nguyên lý của Bộ luật Dân sự 2015, việc đổi chủ sở hữu nhìn chung không tự làm chấm dứt hợp đồng thuê, người thuê thường được tiếp tục thuê theo thoả thuận đã ký. Người mua cần đọc kỹ hợp đồng thuê và tra quy định hiện hành cho trường hợp cụ thể.

Tiền cọc của người thuê do ai trả lại khi mua nhà đang cho thuê?

Khi hợp đồng thuê kết thúc, người thuê sẽ đòi tiền cọc ở chủ nhà lúc đó. Vì vậy khoản cọc người bán đang giữ nên được bàn giao hoặc trừ vào giá mua, có xác nhận của người thuê, để người mua không phải tự bỏ tiền hoàn cọc.

Muốn dọn vào ở ngay khi nhà còn hợp đồng thuê thì làm sao?

Cần thương lượng với người thuê để chấm dứt sớm, có thể kèm khoản bồi thường theo hợp đồng, hoặc yêu cầu người bán xử lý xong trước khi bàn giao. Ghi rõ điều kiện này trong hợp đồng mua bán để tránh bị kẹt.

Người thuê đã đập tường, làm gác lửng thì người mua chịu gì?

Sau khi người thuê rời đi, chủ nhà mới là người đối mặt với phần cải tạo, kể cả nếu nó vi phạm quy định xây dựng. Hãy đọc điều khoản hoàn trả mặt bằng và tìm biên bản hiện trạng ban đầu để biết ai phải khôi phục.

Không vào xem được kho và tầng trên của nhà đang kinh doanh thì sao?

Hãy đề nghị một buổi xem ngoài giờ kinh doanh có cả người thuê, và ghi điều khoản cho phép kiểm tra lại trước ngày thanh toán cuối. Phần chưa xem được nên được coi là phần rủi ro khi thương lượng.

Người thuê đăng ký kinh doanh tại địa chỉ nhà có ảnh hưởng gì?

Khi người thuê rời đi, họ cần làm thủ tục thay đổi địa chỉ trên đăng ký của mình. Nếu không, địa chỉ nhà vẫn gắn với hộ kinh doanh hoặc doanh nghiệp đó. Nên ghi cam kết thay đổi địa chỉ vào thoả thuận ba bên.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138