Trước khi bán nhà cũ, đáng làm nhất là những việc nhỏ, rẻ, giúp người mua nhìn rõ căn nhà: dọn sạch, thay bóng đèn hỏng, sửa vòi rỉ, thông cống, dọn sân thượng. Cải tạo lớn như làm lại bếp, lát lại sàn, đổi toàn bộ màu sơn thường không cần, vì người mua nhà cũ hay muốn tự làm theo ý mình. Nguyên tắc xuyên suốt là sửa để lộ rõ, không sửa để che lỗi.
Nhiều chủ nhà bỏ ra một khoản lớn sửa sang trước khi bán với hy vọng nâng giá, rồi thấy người mua vẫn trả theo vị trí, diện tích và giấy tờ. Ngược lại, có chủ nhà không dọn gì, để căn nhà trông tệ hơn thực tế. Bài này giúp phân loại từng việc theo ba nhóm: nên làm, cân nhắc, không cần làm, và những việc tuyệt đối không tự làm.
Người mua nhà cũ thật sự nhìn vào đâu
Người mua nhà đã xây thường trả tiền cho ba thứ: mảnh đất ở vị trí đó, giấy tờ sạch hay không, và phần “xương” của căn nhà như kết cấu, mái, hệ thống thoát nước. Lớp hoàn thiện như màu sơn, đèn trang trí, tủ bếp chỉ ảnh hưởng tới cảm giác lúc đi xem, ít khi quyết định giá. Họ biết rằng sau khi mua, phần lớn sẽ sửa lại theo ý mình.
Điều người mua sợ nhất là những gì họ không nhìn thấy: tường ẩm sau lớp sơn mới, đường ống âm rò, điện cũ chập chờn. Một căn nhà sạch sẽ, gọn gàng, các thứ cơ bản hoạt động, cho phép người mua kiểm tra dễ dàng, sẽ tạo niềm tin hơn một căn vừa trang trí lại mà khắp nơi mùi sơn còn mới.
Vì vậy, chi tiền sửa trước khi bán nên ưu tiên những việc làm tăng niềm tin và giúp buổi xem nhà trôi chảy, thay vì cố biến căn nhà cũ thành nhà mới. Mỗi việc nên tự hỏi: người mua có thấy và đánh giá cao việc này không, hay họ sẽ đập bỏ ngay khi nhận nhà.
Việc nhỏ đáng làm trước khi mở cửa cho người xem
Những việc dưới đây tốn ít tiền, phần lớn tự làm được hoặc gọi thợ một buổi, và tác động rõ tới ấn tượng đầu tiên:
- Dọn sạch, bỏ bớt đồ đạc để phòng trông rộng và người mua thấy được chân tường, góc trần.
- Thay hết bóng đèn hỏng, lau công tắc, ổ cắm; nhà sáng sủa giúp người xem nhìn kỹ mà không phải bật đèn pin khắp nơi.
- Sửa vòi nước rỉ, bồn cầu chảy nước liên tục, xi phông hở; những lỗi này nhỏ nhưng làm người mua nghĩ tới đường ống cả nhà.
- Thông cống, rửa phễu thu sàn, xử lý mùi ở nhà vệ sinh và bếp.
- Tra dầu bản lề, sửa cửa kẹt, thay tay nắm lỏng, sửa khoá hỏng.
- Dọn sân thượng, khơi thông ống thoát nước mưa, nhặt lá trong máng.
- Dọn sân trước, cắt cỏ, cắt tỉa cây che cửa sổ.
Những việc này không che giấu gì, chỉ đưa căn nhà về trạng thái được chăm sóc bình thường. Người mua đi xem sẽ tập trung vào những điều quan trọng thay vì bị phân tâm bởi một vòi nước rỉ hay một mùi khó chịu.
Việc lớn thường không cần làm
Làm lại bếp hoặc nhà vệ sinh. Đây là hai không gian người mua hay đổi theo thói quen gia đình mình. Chủ cũ làm theo ý mình rồi tính vào giá thường không được người mua chấp nhận trọn khoản.
Lát lại toàn bộ sàn. Gạch cũ còn nguyên, không vỡ, không bong thì để nguyên. Người mua có thể muốn đổi sang loại khác, hoặc muốn giữ nét cũ nếu là gạch bông xưa.
Đổi màu sơn toàn bộ theo xu hướng. Màu sơn là chuyện sở thích. Sơn lại toàn bộ còn có thể bị nghi là che vết thấm, vết nứt.
Thêm phòng, thêm tầng, cơi nới. Ngoài chi phí lớn, phần xây thêm có thể cần giấy phép và làm căn nhà lệch thêm so với giấy chứng nhận, gây khó cho chính việc bán. Đừng xây thêm chỉ để rao “nhà rộng hơn”.
Thay toàn bộ nội thất. Nhà cũ bán thường được bàn giao trống hoặc kèm một ít đồ. Mua nội thất mới để trưng bày ít khi thu lại được tiền.
Lỗi kỹ thuật: sửa thật hay để nguyên và nói rõ
Với những lỗi kỹ thuật như thấm sân thượng, rò ống âm tường, aptomat hay nhảy, người bán có hai lựa chọn trung thực: sửa thật đến nơi đến chốn, hoặc để nguyên và nói rõ để người mua tính vào giá. Lựa chọn không trung thực là sửa qua loa bề mặt rồi im lặng, và chính lựa chọn này hay gây tranh chấp nhất.
Sửa thật có lợi khi lỗi rõ ràng, chi phí vừa phải, và thợ có thể bảo hành. Giữ hoá đơn, ảnh chụp trước, trong và sau khi sửa, ghi tên thợ hoặc đơn vị làm. Khi người mua hỏi, người bán đưa ra cả bộ: chỗ đó từng hỏng thế nào, đã làm gì, ai làm, thời gian bảo hành còn bao lâu nếu có.
Để nguyên và nói rõ hợp lý khi lỗi lớn, cần quyết định thiết kế mà người mua muốn tự chọn, ví dụ làm lại toàn bộ chống thấm mái hay đi lại hệ thống điện. Người mua có thể muốn kết hợp việc đó với kế hoạch cải tạo của họ. Lúc này, một lời nhận xét của thợ hay kỹ sư về mức độ hư hỏng, đưa cho người mua xem, có giá trị hơn mọi lời tự đánh giá.
Sơn lại nhà: khi nào ổn, khi nào thành nghi ngờ
Sơn lại một vài phòng bị bẩn, bị trẻ con vẽ lên tường là bình thường. Sơn lại mặt tiền đã bong tróc nhiều năm cũng giúp căn nhà trông tử tế hơn. Những việc này không có gì phải giấu, và người bán cứ nói thẳng: phòng này vừa sơn lại vì tường bẩn.
Sơn trở thành vấn đề khi dùng để che vết thấm, vết nứt chưa xử lý nguyên nhân. Người mua có kinh nghiệm thường nhìn ngay những mảng sơn mới cục bộ ở chân tường, góc trần, quanh cửa sổ, và đó là chỗ đầu tiên họ ấn tay, dùng máy đo ẩm hoặc quay lại xem sau trận mưa. Khi phát hiện, họ mất niềm tin với toàn bộ căn nhà.
Về mặt pháp lý, che lỗi đã biết bằng lớp sơn mới mà không thông báo có thể bị coi là cố ý che giấu thông tin. Nếu đã sơn lên chỗ từng thấm, hãy nói rõ chỗ đó từng thấm gì, đã xử lý gốc chưa. Một câu thật lòng lúc đi xem rẻ hơn rất nhiều so với một cuộc tranh chấp sau khi giao nhà.
Những việc tuyệt đối không tự làm và việc cần xin phép
Không tự đục phá tường, dầm, cột, sàn để “mở rộng” hay “làm thoáng” trước khi bán. Những thay đổi chạm tới kết cấu cần có người chuyên môn tính toán, có thể cần giấy phép, và nếu làm sai có thể gây nguy hiểm cho chính căn nhà lẫn nhà bên cạnh. Một căn nhà bị đục phá vội trước khi bán là thứ người mua có kinh nghiệm né xa.
Không tự đấu nối lại điện, không tự di chuyển đường gas, không tự sửa phần điện trong tủ tổng. Gọi thợ điện có tay nghề, yêu cầu họ ghi lại những gì đã thay. Hệ thống điện đã sửa đúng cách và có ghi chép là một điểm cộng khi người mua hỏi.
Các việc như sửa mặt tiền, thay mái, nâng nền, làm lại ban công có thể thuộc diện phải xin phép hoặc báo chính quyền tuỳ quy định của địa phương. Hỏi UBND xã, phường trước khi làm. Làm sai quy định ngay trước khi bán là tự tạo thêm một vấn đề giấy tờ cho người mua, và có thể khiến giao dịch chậm lại.
Thứ tự ưu tiên khi thời gian và tiền có hạn
Không phải ai cũng có thời gian làm hết mọi việc trước khi rao. Bảng dưới xếp các nhóm việc theo thứ tự nên làm trước, dựa trên mức tác động tới niềm tin của người mua so với công sức bỏ ra:
| Thứ tự | Nhóm việc | Vì sao |
|---|---|---|
| 1 | Dọn sạch, bỏ bớt đồ, mở thoáng các góc | Gần như không tốn tiền, giúp người mua thấy được mọi chỗ cần xem |
| 2 | Sửa rò rỉ nước, thông cống, xử lý mùi | Lỗi nhỏ về nước khiến người mua nghĩ tới lỗi lớn ở đường ống |
| 3 | Đèn, công tắc, khoá cửa, bản lề | Nhà vận hành trơn tru tạo cảm giác được chăm sóc |
| 4 | Dọn mái, sân thượng, máng thoát nước mưa | Người mua cẩn thận luôn lên mái; mái bừa bộn làm họ lo về thấm |
| 5 | Gom hoá đơn, ảnh, sổ sửa chữa | Trả lời trước những câu người mua thế nào cũng hỏi |
| 6 | Sơn lại cục bộ những mảng bẩn, nói rõ đã sơn | Chỉ làm sau khi đã xử lý xong nguyên nhân nếu đó là chỗ từng thấm |
Nếu chỉ có một cuối tuần, làm ba dòng đầu là đủ để căn nhà sẵn sàng cho người xem. Các việc lớn hơn để người mua quyết định, và người bán dành thời gian còn lại để chuẩn bị giấy tờ, vốn quan trọng với giá bán hơn nhiều so với một lớp sơn mới.
Lập sổ ghi những việc đã sửa để đưa người mua
Một cuốn sổ, hoặc một tệp ảnh và ghi chú, ghi lại các lần sửa chữa lớn nhỏ trong nhiều năm là thứ người mua nhà cũ rất quý. Mỗi dòng ghi năm, hạng mục, vấn đề gặp phải, cách xử lý, ai làm, giấy tờ kèm theo. Nếu không nhớ chính xác năm, ghi khoảng thời gian và ghi rõ là ước lượng.
Sổ này trả lời trước những câu người mua chắc chắn hỏi: mái làm lại bao giờ, điện thay lần cuối khi nào, bể phốt hút gần nhất là năm nào, có từng xử lý mối không. Người mua đọc xong sẽ có hình dung rõ về tuổi thật của từng bộ phận, không còn phải đoán theo tuổi căn nhà.
Khi giao nhà, đưa luôn sổ này cùng hoá đơn, sổ bảo hành thiết bị, chìa khoá dự phòng, thông tin thợ quen. Đó là cách chuyển giao căn nhà một cách tử tế, và cũng là bằng chứng cho thấy người bán đã cung cấp đầy đủ thông tin mình có.
Câu hỏi thường gặp
Có nên sửa nhà trước khi bán để được giá cao hơn không?
Nên làm những việc nhỏ giúp nhà sạch sẽ và các thứ cơ bản hoạt động. Cải tạo lớn như làm lại bếp, lát sàn, sơn toàn bộ thường không thu lại đủ tiền vì người mua nhà cũ hay muốn tự sửa theo ý mình.
Sơn lại nhà trước khi bán có bị coi là che lỗi không?
Sơn lại phòng bẩn hay mặt tiền bong là bình thường. Sơn lên chỗ thấm, chỗ nứt chưa xử lý nguyên nhân mà không nói ra mới là vấn đề. Đã sơn lên chỗ từng có lỗi thì nên nói rõ với người mua.
Nhà bị thấm có nên chống thấm lại trước khi bán?
Tuỳ mức độ. Lỗi rõ ràng, chi phí vừa phải thì sửa thật và giữ hoá đơn, ảnh. Lỗi lớn cần làm lại toàn bộ thì có thể để nguyên, nói rõ, để người mua tự chọn cách làm khi cải tạo.
Có nên xây thêm phòng hoặc thêm tầng để bán được giá hơn?
Không nên. Phần xây thêm tốn tiền, có thể cần giấy phép và làm nhà lệch thêm so với giấy chứng nhận, gây khó khăn cho chính việc bán và việc người mua vay ngân hàng.
Sửa điện trước khi bán có tự làm được không?
Chỉ nên tự làm việc đơn giản như thay bóng đèn. Phần đấu nối, tủ điện, dây âm tường cần thợ điện có tay nghề làm và ghi lại các thứ đã thay, vừa an toàn vừa có giấy tờ để đưa người mua.
Sổ ghi sửa chữa nhà nên có những gì?
Ghi năm, hạng mục, vấn đề gặp, cách xử lý, ai làm và giấy tờ kèm theo cho mỗi lần sửa. Năm không nhớ chính xác thì ghi khoảng thời gian và ghi rõ là ước lượng.