HienHuu.comHiện Hữu
Ngôi nhà trên giấy chứng nhận

Sơ đồ nhà trên sổ: đối chiếu kích thước, hình dáng với căn nhà đang đứng đó

Sơ đồ trên sổ vẽ vị trí và đường bao ngôi nhà trong thửa đất. Cách đọc nét vẽ, kích thước cạnh, khoảng lùi và tự đối chiếu với căn nhà cũ khi đi xem.

Seen from above, two people walk the edge of a small Vietnamese house plot with a long measuring tape stretched along a garden wall, drone view, clear morning light

Sơ đồ trên sổ cho bạn thấy ngôi nhà nằm ở đâu trong thửa đất, đường bao của nó có hình dáng gì và kích thước các cạnh bao nhiêu. Đối chiếu sơ đồ với căn nhà thật là cách trực quan nhất để phát hiện phần nhà mở rộng, phần lấn ra ngoài hay ngôi nhà đã được xây lại khác hình.

Bạn không cần biết đọc bản vẽ kỹ thuật. Chỉ cần hiểu vài quy ước cơ bản, mang theo thước dây và một người phụ, trong khoảng nửa giờ là có thể biết sơ đồ và ngôi nhà khớp hay lệch ở chỗ nào. Bài này tập trung vào đường bao ngôi nhà; chuyện ranh thửa đất méo, nở hậu hay thóp hậu là bài riêng ở mục lệch sổ và ranh giới của trang này.

Một điều cần nói trước: sơ đồ trên sổ được vẽ ở tỷ lệ nhỏ, nét vẽ có độ dày, nên sai số vài chục phân là chuyện thường. Thứ bạn tìm là những chênh lệch rõ ràng, cả mét trở lên, hoặc hình dáng khác hẳn, chứ không phải từng phân.

Sơ đồ trên sổ thể hiện những gì

Tuỳ mẫu sổ và thời kỳ cấp, sơ đồ thường gồm đường ranh thửa đất kèm kích thước các cạnh, số hiệu các đỉnh thửa, hướng bắc, tên đường hoặc thửa giáp ranh, và đường bao của nhà ở hoặc công trình trên đất. Nhà thường được thể hiện bằng nét khác với ranh thửa, có khi gạch chéo hoặc tô đậm, có khi ghi kích thước riêng.

Sơ đồ có thể vẽ cả phần nhà chưa được chứng nhận, tuỳ cách làm lúc cấp. Vì vậy việc thấy nét nhà trên sơ đồ không đủ để kết luận nhà đã được công nhận; bạn vẫn phải đọc phần thông tin tài sản. Ngược lại, có sổ chứng nhận nhà mà sơ đồ không vẽ nét nhà rõ ràng, nhất là sổ cũ.

Với nhà nhiều tầng, sơ đồ thường chỉ thể hiện hình chiếu tầng trệt. Phần tầng trên đua ra ngoài hình chiếu đó, như ban công, lô gia, có thể được thể hiện bằng nét đứt hoặc không thể hiện. Khi đối chiếu, bạn nên so tầng trệt trước, rồi xem riêng phần đua ra ở các tầng trên.

Bốn quy ước cần biết để đọc sơ đồ

Kích thước ghi dọc theo cạnh. Con số ghi cạnh mỗi đoạn thẳng là chiều dài đoạn đó, đơn vị mét. Ranh thửa và đường bao nhà có thể có bộ kích thước riêng; đừng nhầm cạnh thửa với cạnh nhà.

Hướng bắc và tên đường giúp xoay sơ đồ cho đúng. Đứng trước nhà, xác định mặt tiền nhìn ra đường nào, rồi xoay bản chụp sơ đồ cho cạnh giáp đường nằm đúng phía. Nhiều người đọc ngược sơ đồ và tưởng nhà lệch.

Nét liền, nét đứt, nét gạch. Nét liền thường là ranh thửa hoặc tường nhà; nét đứt có thể là phần đua ra, phần thuộc lộ giới hay phần không được công nhận; vùng gạch chéo thường là diện tích nhà. Quy ước có thể khác giữa các thời kỳ, xem chú thích nếu có.

Khoảng cách từ nhà đến ranh. Nhiều sơ đồ cho thấy nhà lùi so với ranh trước hoặc sau. Khoảng lùi này là thứ hay bị lấp đi khi chủ nhà mở rộng.

Đối chiếu sơ đồ với căn nhà trong nửa giờ

Mang theo bản chụp sơ đồ phóng to, thước dây dài, bút và một người phụ. Đi theo thứ tự sau:

  1. Đứng ngoài đường, xoay sơ đồ đúng hướng, chỉ ra cạnh mặt tiền trên sơ đồ.
  2. Đo chiều rộng mặt tiền ngôi nhà ở tầng trệt, so với cạnh nhà trên sơ đồ.
  3. Đo khoảng cách từ mép nhà đến mép đường hoặc ranh trước, nếu sơ đồ vẽ nhà lùi vào.
  4. Vào trong, đo chiều sâu nhà theo một bức tường dài, so với cạnh tương ứng.
  5. Ra sân sau hoặc nhìn từ tầng trên xuống, xem nhà có chiếm kín phần sân mà sơ đồ để trống không.
  6. Lên các tầng trên, đo phần ban công, lô gia đua ra so với tầng trệt.
  7. Ghi tất cả số đo cạnh số trên sơ đồ, đánh dấu chỗ chênh từ một mét trở lên.

Nếu không vào được sân sau hay tường giáp nhà bên, ghi rõ là chưa đo được. Thà biết mình chưa kiểm còn hơn tưởng đã khớp.

Đọc các kiểu lệch giữa sơ đồ và ngôi nhà

Sau khi đo, bạn sẽ gặp một trong mấy kiểu lệch dưới đây. Cách hiểu nêu ở mức thường gặp, cần hỏi thêm giấy tờ để chắc:

Kiểu lệchThường do đâuCâu cần hỏi
Nhà thật chiếm cả phần sân sơ đồ để trốngMở rộng sau khi cấp sổPhần mở rộng có phép không, đã đăng ký chưa
Nhà thật nhô ra ngoài ranh thửaLấn đất công, lấn đường, lấn nhà bênPhần nhô ra có được công nhận không, có tranh chấp không
Hình dáng nhà khác hẳn sơ đồĐã đập xây lại hoặc sơ đồ vẽ nhà cũCó giấy phép xây lại, đã cập nhật sổ chưa
Nhà thật nhỏ hơn sơ đồNhà bị cắt một phần, mở đường, hoặc sơ đồ cũLịch sử ngôi nhà, có quyết định thu hồi nào không
Ban công tầng trên vượt ra ngoài nhiềuĐua ra quá mức cho phépPhần đua ra có trong giấy phép không

Kiểu lệch đáng lo nhất là nhà nhô ra ngoài ranh thửa, vì nó có thể dính đến đất công hoặc đất nhà bên. Kiểu nhà chiếm hết sân thường chỉ là chuyện đăng ký, nếu phần mở rộng có phép.

Những chỗ trên ngôi nhà hay làm sơ đồ và thực tế lệch nhau

Qua nhiều căn nhà cũ, chênh lệch thường rơi vào một số vị trí quen thuộc. Khi đi xem, bạn dồn sự chú ý vào những chỗ này trước:

  • Phần sân trước bị lợp mái, xây tường thành phòng: sơ đồ vẽ nhà lùi vào, thực tế nhà ra sát cổng.
  • Phần sân sau, giếng trời bị lấp: nhà phố cũ hay có khoảng thông thoáng phía sau, sau này bị đổ sàn làm bếp, kho.
  • Ban công tầng trên được xây kín thành phòng: phần đua ra vốn là ban công nay thành diện tích sàn, có khi còn vươn xa hơn.
  • Mái che, mái vươn ra phía ngõ: không làm thay đổi hình chiếu tầng trệt nhưng có thể vượt ra ngoài ranh trên không.
  • Góc nhà vát hoặc vuông lại: sơ đồ vẽ một góc vát theo ranh, thực tế chủ nhà đã xây vuông góc, ăn ra ngoài một mẩu.
  • Tường giáp nhà bên: khó đo nhất, dễ có chuyện tường dựng trên ranh, lệch sang một bên vài chục phân.

Mỗi chỗ trên khi lệch đều có thể là phần chưa được ghi nhận hoặc phần lấn ra ngoài. Biết trước giúp bạn đo đúng chỗ, hỏi đúng câu, thay vì đo đại toàn bộ ngôi nhà mà không biết kết quả nói lên điều gì.

Khi nào cần đo đạc chính thức

Tự đo bằng thước dây đủ để phát hiện lệch lớn, nhưng không có giá trị pháp lý. Khi chênh lệch đáng kể, hoặc khi bạn muốn dùng số liệu để thương lượng hay ghi vào hợp đồng, nên thuê đơn vị đo đạc có chức năng đo vẽ hiện trạng nhà đất. Bản đo của họ thể hiện ranh, đường bao nhà, diện tích theo cách cơ quan đăng ký đọc được.

Đo đạc chính thức thường cần sự đồng ý của chủ nhà và đôi khi sự có mặt của hàng xóm giáp ranh khi xác định mốc. Vì vậy nên bàn trước với người bán, có thể ghi vào thoả thuận đặt cọc: người mua được đo trước ngày công chứng, kết quả lệch quá một mức nhất định thì hai bên thương lượng lại hoặc hoàn cọc.

Chi phí đo đạc tuỳ diện tích, vị trí và đơn vị thực hiện, nên hỏi trước vài nơi. So với giá trị một căn nhà, đây thường là khoản nhỏ, và kết quả đo còn dùng được cho thủ tục cập nhật sổ sau khi mua nếu cần.

Đưa kết quả đối chiếu vào giấy tờ mua bán

Số liệu bạn đo và những chỗ lệch phát hiện được nên được ghi lại thành văn bản, để cả hai bên cùng hiểu một căn nhà như nhau. Một số nội dung gợi ý cho hợp đồng đặt cọc hoặc phụ lục:

  • Mô tả hiện trạng ngôi nhà theo số đo thực tế: chiều rộng, chiều sâu, các phần mở rộng so với sơ đồ trên sổ.
  • Ghi rõ phần nào trùng với sơ đồ và phần nào nằm ngoài sơ đồ hoặc chưa được ghi nhận.
  • Cam kết của người bán về các phần mở rộng: thời điểm xây, có phép hay không, có tranh chấp với hàng xóm hay không.
  • Thoả thuận việc đo đạc chính thức trước khi công chứng, ai chịu chi phí, và cách xử lý khi kết quả lệch quá mức nhất định.

Câu chữ cụ thể nên để văn phòng công chứng xem lại. Điều quan trọng là mọi thứ bạn đã thấy bằng mắt và đo bằng thước đều được chuyển thành chữ trên giấy trước khi giao tiền.

Ví dụ giả định: sơ đồ để sân sau, nhà thật kín đến tường rào

Cô Liên xem một căn nhà hai tầng ở phường G. Sơ đồ trên sổ vẽ ngôi nhà chiếm khoảng hai phần ba chiều sâu thửa, phía sau để trống một khoảng sân. Thực tế, nhà kéo dài đến sát tường rào sau, phần cuối là bếp và nhà vệ sinh mái tôn, tầng trên có một phòng nhỏ đổ sàn.

Cô đo chiều sâu, chênh khoảng ba mét so với cạnh nhà trên sơ đồ. Chủ nhà nói phần sau làm thêm khoảng mười năm trước, không xin phép vì nghĩ chỉ là bếp. Cô ghi lại ba việc: phần mở rộng nằm trong ranh thửa nên không lấn ai; phần này chưa có trong sổ; phòng đổ sàn trên tầng có thể cần xem xét như phần xây thêm.

Cô không bỏ căn nhà, nhưng tính giá dựa trên phần trong sổ cộng thêm một khoản nhỏ cho phần mở rộng, và ghi trong hợp đồng mô tả hiện trạng phần sau nhà. Nếu cô cần ý kiến về khả năng đăng ký phần đó, bước tiếp theo là hỏi cơ quan đăng ký đất đai nơi có nhà, mang theo bản đo chính thức.

Câu hỏi thường gặp

Sơ đồ trên sổ có vẽ ngôi nhà không?

Thường có, nhất là với sổ đã chứng nhận nhà ở; đường bao nhà vẽ bằng nét riêng hoặc gạch chéo. Sổ cũ hoặc sổ chỉ có đất có thể không vẽ nhà, hoặc vẽ ngôi nhà cũ đã không còn.

Sơ đồ nhà lệch vài chục phân so với thực tế có sao không?

Thường không đáng lo, vì sơ đồ vẽ ở tỷ lệ nhỏ và đo tay có sai số. Cần chú ý khi lệch từ một mét trở lên, khi hình dáng khác hẳn, hoặc khi nhà nhô ra ngoài ranh thửa.

Nhà thật lớn hơn sơ đồ thì phần dôi ra có được công nhận không?

Tuỳ phần dôi ra nằm trong hay ngoài ranh thửa, có giấy phép hay không. Phần trong ranh, có phép thường đăng ký bổ sung được; phần lấn ra ngoài hoặc không phép thì phải xem xét theo quy định.

Có cần thuê đo đạc khi sơ đồ và nhà khớp nhau không?

Thường không bắt buộc. Nếu tự đo thấy khớp ở mức tương đối và không có tranh chấp ranh, nhiều người không thuê đo. Khi có lệch lớn hoặc muốn dùng số liệu để thương lượng, đo chính thức là đáng làm.

Sơ đồ chỉ vẽ tầng trệt, còn ban công tầng trên thì sao?

Sơ đồ thường thể hiện hình chiếu tầng trệt. Phần đua ra ở tầng trên có thể vẽ nét đứt hoặc không vẽ. Hãy đo riêng phần này và hỏi giấy phép xem độ đua ra có nằm trong mức được phép không.

Đọc sơ đồ thế nào cho khỏi bị ngược hướng?

Tìm hướng bắc và tên đường hoặc thửa giáp ranh trên sơ đồ, đứng trước nhà xoay bản chụp cho cạnh giáp đường nằm đúng phía mặt tiền. Sau đó mới đo và so từng cạnh.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138