HienHuu.comHiện Hữu
Nhà xây sai phép, không phép

Gác lửng, tum, mái che cơi thêm trên sân thượng: phần nào cần kê khai

Gác lửng, tum thang, mái che sân thượng có lúc không tính là tầng, có lúc làm tăng diện tích sàn phải kê khai và xin phép. Cách phân biệt từng loại khi mua nhà cũ.

Rooftop terrace of an old city house covered by a corrugated metal roof on steel posts, potted plants and drying racks, small stairwell structure behind, harsh noon sun

Gác lửng, tum thang và mái che trên sân thượng là ba phần cơi thêm phổ biến nhất ở nhà phố cũ, và chúng được nhìn khác nhau. Tầng lửng và tum thang có thể không tính vào số tầng nếu diện tích, chiều cao và công năng nằm trong giới hạn của quy chuẩn xây dựng, nhưng vẫn là diện tích sàn cần thể hiện trong hồ sơ. Mái che sân thượng nếu chỉ là mái nhẹ che nắng mưa thì thường ít vướng, còn khi được quây kín thành phòng, nó trở thành diện tích sàn mới, có khi thành một tầng, phải xin phép và kê khai như mọi phần xây khác.

Với người mua, câu hỏi thực tế là: phần cơi thêm mình đang thấy có trong giấy phép và giấy chứng nhận chưa, nếu chưa thì nó thuộc loại có thể ghi nhận, hay chỉ là phần sử dụng tạm. Bài viết giúp bạn phân loại từng phần khi đi xem nhà, biết tiêu chí nào làm một gác lửng biến thành một tầng, và những gì nên ghi lại để thương lượng. Giới hạn bằng số nằm trong quy chuẩn hiện hành, bạn cần tra hoặc hỏi người chuyên môn.

Gác lửng: khi nào là gác, khi nào thành tầng

Tầng lửng là tầng nằm giữa hai sàn chính, thường mở ra phía không gian bên dưới, phổ biến ở nhà phố có tầng một cao để buôn bán. Theo nguyên lý của quy chuẩn xây dựng, tầng lửng không tính vào số tầng của công trình khi diện tích sàn của nó không vượt một tỉ lệ nhất định so với sàn ngay bên dưới. Nếu vượt tỉ lệ đó, gác lửng được tính như một tầng.

Ở nhà cũ, gác lửng hay được chủ nhà mở rộng dần. Ban đầu chỉ là một khoảng gác nhỏ phía sau để đồ, sau đó đổ thêm sàn ra gần hết chiều sâu nhà, có khi quây kín làm phòng ngủ. Khi đó căn nhà thực tế đã thêm một tầng mà giấy phép, giấy chứng nhận vẫn ghi như cũ.

Khi đi xem, bạn để ý vật liệu sàn gác: sàn bê tông đổ liền với dầm là kiểu xây cùng nhà, sàn gỗ hoặc sàn tấm ghép trên khung thép thường là làm sau. Đo sơ chiều dài, chiều rộng gác so với sàn bên dưới để ước tỉ lệ. Nhìn lên trần tầng một xem có dầm thép mới bắt vào tường cũ không.

Gác lửng làm thêm bằng khung thép còn có một câu hỏi về an toàn: liên kết vào tường cũ ra sao, sàn có rung không, lan can có chắc không. Những điểm này nên để thợ hoặc kỹ sư xem nếu bạn định dùng gác làm phòng ở.

Tum thang: phần nhỏ mà hay bị phình to

Tum là khối nhỏ trên mái che lối cầu thang lên sân thượng, đôi khi kèm chỗ đặt bồn nước hay kho nhỏ. Theo quy chuẩn, tum không tính vào số tầng khi diện tích không vượt một tỉ lệ nhất định của sàn mái và chỉ dùng cho các chức năng như che cầu thang, đặt thiết bị kỹ thuật. Đây là lý do nhiều giấy phép ghi "số tầng cộng tum".

Ở nhà cũ, tum hay bị phình ra: chủ nhà nới rộng tum thành phòng thờ, phòng giặt, phòng ngủ cho người giúp việc, rồi lợp mái nối sang hết sân thượng. Khi tum không còn đúng chức năng và diện tích vượt giới hạn, nó có thể bị coi là một tầng xây thêm, kéo theo câu hỏi vượt tầng, vượt chiều cao như mọi tầng khác.

Cách kiểm tra: so bản vẽ mặt bằng mái trong hồ sơ xin phép với thực tế, đo diện tích tum, xem tum đang dùng làm gì. Nếu tum hiện tại lớn hơn hẳn phần ghi trong giấy phép, hãy ghi lại và hỏi người bán làm thêm năm nào, có xin phép không.

Tum mở rộng cũng làm tăng tải trên sàn mái, vốn nhiều nhà cũ chỉ thiết kế để chống thấm và đi lại. Nứt sàn mái, thấm dột quanh chân tum là dấu hiệu nên được người chuyên môn kiểm tra.

Phân loại phần cơi thêm khi đi xem

Bảng giúp bạn xếp từng phần nhìn thấy vào một nhóm để biết cần hỏi gì. Đây là cách phân loại theo nguyên lý; kết luận cho từng ngôi nhà cần đối chiếu quy chuẩn và hỏi cơ quan có thẩm quyền.

Phần cơi thêmThường được xem làCần kiểm gì
Gác lửng nhỏ, mở, dưới tỉ lệ cho phépTầng lửng, không tính số tầngCó trong bản vẽ chưa, diện tích sàn đã ghi chưa
Gác lửng mở rộng gần hết sàn, quây kínCó thể tính như một tầngSố tầng thực tế so với giấy phép và quy hoạch
Tum đúng chức năng, diện tích nhỏKhông tính số tầngĐúng bản vẽ không
Tum nới rộng thành phòngCó thể tính như một tầngDiện tích, công năng, chiều cao tổng
Mái nhẹ che nắng mưa, để thoáng xung quanhThường ít vướng, tuỳ quy định địa phươngCó vượt chiều cao, có che sang nhà bên không
Mái che quây kín thành phòngDiện tích sàn mới, có thể thành tầngCó xin phép không, có ghi trên sổ không

Điểm mấu chốt là công năng và mức độ quây kín. Một mái tôn che phơi đồ khác hẳn một mái tôn có tường bao, có cửa, có điều hoà dùng làm phòng ngủ, dù nhìn từ dưới đường hai thứ có thể na ná nhau.

Mái che sân thượng: những điều hay bị bỏ qua

Chiều cao công trình. Một mái che dựng trên sân thượng làm tăng chiều cao ngôi nhà. Ở tuyến phố có giới hạn chiều cao, phần này có thể chạm giới hạn dù số tầng không đổi.

Nước mưa và nhà bên. Mái che đổ nước sang mái nhà bên, che cửa sổ, lỗ thông gió của nhà bên là nguồn mâu thuẫn hàng xóm phổ biến. Hỏi người bán đã có ai phàn nàn chưa.

Phòng cháy. Sân thượng quây kín có thể chặn lối thoát nạn lên mái mà nhiều nhà phố dựa vào. Đây là điểm an toàn đáng cân nhắc, nhất là nhà có người cao tuổi, trẻ nhỏ.

Chống thấm. Chân cột mái che bắt vào sàn mái hay là chỗ thấm dột. Nhìn trần tầng ngay dưới sân thượng xem có vệt ố quanh vị trí chân cột không.

Gió bão. Mái tôn lớn trên sân thượng ở vùng hay có bão cần liên kết chắc. Hỏi người bán mái đã qua mùa bão nào, có phải gia cố lại chưa.

Phần nào cần kê khai và làm gì khi mua

Nguyên tắc chung: phần nào làm tăng diện tích sàn, tăng số tầng, tăng chiều cao hoặc thay đổi mặt ngoài nhìn ra đường thì thuộc phạm vi phải xin phép theo pháp luật xây dựng, trừ trường hợp được miễn, và muốn được ghi trên giấy chứng nhận thì phải đăng ký biến động. Phần không làm thay đổi những yếu tố đó, như mái bạt che nắng tháo lắp được, thường không cần kê khai.

Khi mua, bạn cần tách ba nhóm: phần đã có trong giấy phép và đã ghi trên giấy chứng nhận; phần có trong giấy phép nhưng sổ chưa cập nhật; và phần không có trong giấy phép. Nhóm đầu yên tâm. Nhóm hai cần đăng ký biến động, việc thường không quá phức tạp. Nhóm ba cần được đánh giá như phần xây sai phép, theo các nguyên lý ở các bài khác trong chuyên mục này.

Ghi lại mọi phần cơi thêm bằng ảnh và số đo, đưa vào phụ lục mô tả hiện trạng trong hợp đồng. Nếu người bán cam kết phần nào đã được phép, hãy xin bản vẽ thể hiện phần đó. Khi chưa chắc, bạn có thể hỏi bộ phận cấp phép xây dựng của UBND xã, phường về hướng xử lý cho phần gác, tum hay mái che cụ thể, mang theo ảnh và số đo để được trả lời sát hơn.

Lưu ý cuối: những việc như tháo bỏ phần quây kín, thu nhỏ gác, gia cố mái che là việc sửa chữa sau khi mua, cần thợ có tay nghề và đôi khi cần giấy phép. Đừng tự cắt sắt, đục sàn khi chưa biết kết cấu.

Ví dụ giả định: một căn nhà, ba phần cơi thêm

Một căn nhà phố cũ có giấy phép ba tầng cộng tum, giấy chứng nhận ghi đúng như vậy. Khi đi xem, người mua thấy ba phần không có trên giấy. Ở tầng một, phía sau có gác lửng khung thép, sàn gỗ, chiếm khoảng một phần ba chiều sâu nhà, dùng để đồ. Trên mái, tum được nới rộng sang một bên thành phòng thờ có cửa sổ. Phần sân thượng còn lại lợp mái tôn, quây lưới và kính, đặt máy giặt, phơi đồ, kê thêm một chiếc giường.

Xếp vào bảng phân loại: gác lửng nhỏ, mở, dùng để đồ, khả năng cao nằm trong giới hạn tầng lửng, cần đối chiếu tỉ lệ và đưa vào hồ sơ khi đăng ký biến động. Tum nới rộng thành phòng là phần nên hỏi kỹ, vì diện tích và công năng đã khác bản vẽ. Sân thượng quây kín, kê giường, là phần dễ bị coi như diện tích sàn mới, có thể cộng với tum thành một tầng.

Kết quả của cách đọc này là người mua biết căn nhà chắc chắn có ba tầng cộng tum như giấy, một gác lửng có khả năng hợp thức được, và một khối trên mái chưa chắc chắn. Khi so với một căn khác không có cơi nới, người mua so trên phần chắc chắn, rồi mới cộng phần tiện ích tạm thời với mức chấp nhận rủi ro của riêng mình.

Câu hỏi thường gặp

Gác lửng có tính là một tầng không?

Theo nguyên lý của quy chuẩn xây dựng, tầng lửng không tính vào số tầng khi diện tích sàn không vượt một tỉ lệ nhất định so với sàn ngay bên dưới. Gác mở rộng vượt tỉ lệ đó có thể bị tính như một tầng. Nên đối chiếu quy chuẩn hiện hành và hỏi người chuyên môn.

Tum sân thượng có phải xin phép không?

Tum thường nằm trong giấy phép xây dựng của ngôi nhà và được thể hiện trên bản vẽ. Tum làm sau hoặc nới rộng ngoài giấy phép là phần xây sai phép và cần được xem xét như vậy, nhất là khi đã thành phòng ở.

Lợp mái tôn che sân thượng có cần xin phép không?

Tuỳ quy mô và quy định địa phương. Mái che nhẹ, để thoáng, không làm thay đổi mặt ngoài thường ít vướng. Mái che kèm tường bao biến thành phòng thì làm tăng diện tích sàn và có thể phải xin phép. Nên hỏi UBND xã, phường nơi có nhà.

Diện tích gác lửng có được ghi vào sổ không?

Gác lửng thể hiện trong hồ sơ cấp phép và đã đăng ký thì được ghi vào diện tích sàn trên giấy chứng nhận. Gác làm thêm ngoài giấy phép thì cần xử lý như phần xây sai rồi mới có thể đăng ký biến động.

Mua nhà có tum nới rộng thành phòng thì cần lưu ý gì?

Kiểm diện tích tum so với bản vẽ, tổng chiều cao ngôi nhà so với quy hoạch, tình trạng sàn mái và chống thấm. Tính phần tum mở rộng như phần diện tích chưa chắc chắn khi cân nhắc giá và ghi rõ hiện trạng trong hợp đồng.

Có nên tháo phần mái che quây kín sau khi mua không?

Tuỳ nhu cầu và tình trạng pháp lý. Nếu phần đó gây vướng khi xin phép sửa chữa, ảnh hưởng thoát nạn hay hàng xóm, tháo đi có thể là lựa chọn hợp lý. Việc tháo dỡ nên giao cho thợ có kinh nghiệm để không ảnh hưởng tới kết cấu và chống thấm của sàn mái.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138