Chi phí hoàn công nhà ở thường gồm bốn nhóm: các khoản nộp nhà nước khi đăng ký nhà vào sổ như lệ phí trước bạ nhà, lệ phí cấp giấy chứng nhận, phí thẩm định hồ sơ nếu tỉnh có quy định; tiền đo vẽ, lập bản vẽ hoàn công hoặc sơ đồ nhà; tiền giấy tờ phụ như trích sao, công chứng bản sao; và những khoản phát sinh, lớn nhất là khi ngôi nhà có phần xây sai phải xử lý. Mức thu cụ thể do văn bản của trung ương và từng tỉnh quy định, thay đổi theo thời kỳ, nên bài chỉ nêu khoản cấu thành và cách tính theo nguyên lý.
Mục đích là để chủ nhà, người mua nhà cũ ước được tổng chi phí trước khi bắt đầu, biết khoản nào cố định, khoản nào dao động, khoản nào có thể tránh. Không có con số nào trong bài là giá thật; ví dụ có tính toán đều là ví dụ giả định dùng ký hiệu.
Các khoản nộp nhà nước khi đăng ký nhà vào sổ
Đây là nhóm khoản có căn cứ rõ nhất. Cơ quan đăng ký và cơ quan thuế sẽ gửi thông báo, chủ nhà nộp theo thông báo và giữ biên lai.
| Khoản | Tính theo | Ai quy định mức | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Lệ phí trước bạ nhà | Giá trị nhà theo bảng giá của tỉnh nhân tỉ lệ thu | Trung ương quy định tỉ lệ, tỉnh ban hành bảng giá | Khoản thường lớn nhất trong nhóm; có trường hợp được miễn theo quy định |
| Lệ phí cấp giấy chứng nhận hoặc chứng nhận biến động | Mỗi lần cấp hoặc chứng nhận | Hội đồng nhân dân tỉnh | Mức có thể khác giữa đô thị và nông thôn |
| Phí thẩm định hồ sơ | Theo loại hồ sơ, quy mô | Hội đồng nhân dân tỉnh | Không phải tỉnh nào cũng thu với loại thủ tục này |
| Phí đo đạc, trích lục nếu do cơ quan nhà nước làm | Theo việc thực hiện | Theo quy định của tỉnh | Chỉ phát sinh khi cần đo đạc, trích lục bản đồ |
Mức thu của tỉnh thường được đăng trên cổng thông tin của tỉnh hoặc niêm yết tại nơi tiếp nhận hồ sơ. Đọc trước giúp không bất ngờ khi nhận thông báo.
Lưu ý: việc đăng ký nhà do chính mình xây không phát sinh thuế thu nhập cá nhân như khi chuyển nhượng; thuế thu nhập chỉ đặt ra khi bán. Nếu cùng lúc có chuyển mục đích sử dụng đất, tiền sử dụng đất là chuyện riêng của thủ tục đó, không thuộc chi phí hoàn công.
Lệ phí trước bạ nhà tính theo nguyên lý nào
Lệ phí trước bạ là khoản nộp khi đăng ký quyền sở hữu tài sản, trong đó có nhà ở. Với nhà, giá tính lệ phí thường không lấy theo số tiền chủ nhà thực tế bỏ ra để xây, mà theo bảng giá nhà do UBND tỉnh ban hành, thường tính bằng đơn giá xây dựng mới cho mỗi mét vuông sàn theo cấp nhà, nhân với tổng diện tích sàn, rồi nhân với tỉ lệ chất lượng còn lại của ngôi nhà nếu nhà đã cũ.
Ví dụ giả định để hiểu cách tính, dùng ký hiệu thay cho số: ngôi nhà có tổng diện tích sàn S, cấp nhà có đơn giá theo bảng của tỉnh là G cho mỗi mét vuông, tỉ lệ chất lượng còn lại là K. Giá trị tính lệ phí bằng S nhân G nhân K, và lệ phí phải nộp bằng giá trị đó nhân với tỉ lệ thu do quy định của trung ương đặt ra. Nhà càng nhiều sàn, cấp nhà càng cao, khoản này càng lớn; nhà cũ có K thấp hơn nên khoản này nhỏ đi.
Từ nguyên lý này có hai hệ quả thực tế. Một là phần diện tích sàn được ghi nhận càng lớn, lệ phí càng lớn, nên đừng ngạc nhiên khi khoản này tăng sau khi thêm tum, gác lửng vào hồ sơ. Hai là có những trường hợp được miễn lệ phí trước bạ theo quy định, chẳng hạn một số trường hợp nhận thừa kế, tặng cho giữa người thân; cần đối chiếu văn bản hiện hành để biết mình có thuộc diện không.
Tiền đo vẽ, lập bản vẽ hoàn công: vì sao mỗi nơi một khác
Bản vẽ hoàn công hoặc sơ đồ nhà là dịch vụ do bên thi công hay đơn vị đo vẽ thực hiện, giá do hai bên thoả thuận, không có bảng giá chung. Nếu đã đưa việc lập bản vẽ hoàn công vào hợp đồng thi công từ đầu, khoản này nằm sẵn trong giá xây. Nếu thuê riêng sau khi xây xong, đặc biệt là nhà đã lâu năm, đây là khoản phải tính thêm.
Các yếu tố làm khoản này dao động: số tầng và diện tích sàn, độ phức tạp của mặt bằng, có cần vẽ cả điện nước, kết cấu không, nhà có đồ đạc che kín khó đo không, có cần đo lại cả thửa đất không, yêu cầu của tỉnh về người lập bản vẽ. Nhà nằm trong hẻm nhỏ, nhà đang có người thuê ở khó sắp xếp lịch đo cũng làm việc lâu hơn.
Khi hỏi giá, nên hỏi rõ gói việc gồm những gì: đo tại chỗ, vẽ các tờ nào, số bản in, có bản mềm không, có sửa miễn phí khi cơ quan đăng ký yêu cầu chỉnh sửa không. Hai báo giá chênh nhau nhiều thường vì gói việc khác nhau, không hẳn vì một bên đắt. So gói việc trước, rồi mới so tiền.
Những khoản nhỏ hay bị quên
Trích sao, sao y giấy tờ. Trích sao giấy phép, bản vẽ duyệt từ hồ sơ lưu trữ; sao y giấy tờ tuỳ thân, giấy tờ gia đình. Mỗi lần một ít nhưng cộng lại không nhỏ nếu phải làm nhiều lần.
Công chứng văn bản uỷ quyền, thoả thuận. Khi đất có nhiều người đứng tên, người ở xa phải uỷ quyền; khi có thừa kế, phải làm văn bản khai nhận hoặc phân chia. Các văn bản này có phí công chứng riêng.
Ngày công đi lại. Đi hỏi, đi nộp, đi bổ sung, đi nhận, có mặt khi kiểm tra thực địa. Người đi làm phải xin nghỉ, người ở xa phải về. Đây là chi phí thật dù không có biên lai.
Đo lại khi bản vẽ không khớp. Bản vẽ lập ẩu bị trả về thì phải đo lại; nếu hợp đồng đo vẽ không có điều khoản sửa miễn phí, đây là khoản tốn hai lần.
Chi phí của bước trước hoàn công. Thừa kế, đính chính thông tin trên sổ, xoá thế chấp cũ, tách thửa nếu cần. Không phải chi phí hoàn công theo nghĩa hẹp, nhưng nếu không làm thì không hoàn công được.
Khi ngôi nhà có phần xây sai: khoản phát sinh lớn nhất
Với ngôi nhà có phần sai phép, chi phí thật của hoàn công không nằm ở lệ phí mà nằm ở việc xử lý phần sai. Tiền phạt vi phạm hành chính theo quyết định, chi phí thực hiện biện pháp khắc phục nếu bị buộc, như tháo dỡ phần lấn, sửa lại ban công, cắt bớt phần vượt, chi phí thuê thợ, thuê kỹ sư đánh giá an toàn khi tháo dỡ, và cả phần giá trị ngôi nhà bị mất đi.
Mức phạt và biện pháp khắc phục do văn bản hiện hành quy định theo từng hành vi, bài không nêu số. Điều cần nhớ là khoản này có thể lớn hơn nhiều lần toàn bộ các khoản lệ phí cộng lại, và rất khó ước trước khi có ý kiến của cơ quan có thẩm quyền. Vì thế, với người mua nhà cũ có phần xây sai, chi phí hoàn công không thể chỉ tính bằng lệ phí.
Những lời chào kiểu “trọn gói hoàn công, kể cả phần sai” với một con số cố định là dấu hiệu nên dừng lại hỏi kỹ. Không ai có thể cam kết trước kết quả xử lý của cơ quan nhà nước. Trường hợp có phần sai, nên hỏi luật sư trên AI Cố Vấn để hiểu phạm vi rủi ro trước khi tính tiền.
Khoản nào có thể giảm bớt bằng cách làm đúng từ đầu
Bản vẽ hoàn công trong hợp đồng thi công. Người đang xây đưa việc lập bản vẽ hoàn công vào hợp đồng với bên thi công, xây xong nhận luôn. Thuê riêng sau nhiều năm, khi phải đo một ngôi nhà đã kê kín đồ, thường tốn công hơn nhiều.
Giữ giấy tờ ngay từ khi xin phép. Giấy phép, bản vẽ duyệt, biên bản, ảnh chụp từng giai đoạn cất vào một bìa. Không phải đi trích sao, không phải xin xác nhận thay thế, bớt được cả khoản phí lẫn ngày công.
Đăng ký sớm, khi người đứng tên còn đủ. Làm khi các thành viên còn ở gần, chưa có ai mất, chưa ly hôn, tránh được chi phí công chứng uỷ quyền, khai nhận thừa kế chỉ để có người ký hồ sơ.
Hỏi kỹ trước khi nộp. Một buổi hỏi danh mục hồ sơ và tự đối chiếu bản vẽ với giấy phép giúp tránh vòng trả về, tránh đo lại, tránh đi lại nhiều lần.
Kiểm tra diện miễn lệ phí. Một số trường hợp được miễn lệ phí trước bạ theo quy định. Hỏi và đối chiếu văn bản hiện hành trước khi nộp; khoản đã nộp nhầm thì việc đề nghị hoàn lại thường phức tạp hơn.
Ước tổng chi phí trước khi bắt đầu, và ai trả khi mua bán
Làm theo thứ tự này để có con số ước lượng của riêng ngôi nhà mình, thay vì nghe con số truyền miệng của nhà người khác.
- Đọc biểu phí, lệ phí của tỉnh trên cổng thông tin hoặc tại nơi tiếp nhận; ghi các khoản áp dụng cho thủ tục của mình.
- Tra bảng giá nhà của tỉnh để ước lệ phí trước bạ theo cấp nhà và tổng diện tích sàn dự kiến ghi nhận.
- Xin hai ba báo giá đo vẽ với gói việc ghi rõ.
- Liệt kê giấy tờ phải trích sao, công chứng, uỷ quyền và ước số lần đi lại.
- Nếu có phần xây khác phép, để riêng một dòng “chưa ước được” cho tới khi có ý kiến của cơ quan có thẩm quyền.
- Khi mua bán, ghi rõ trong thoả thuận ai chịu từng nhóm khoản: thường người bán chịu chi phí đưa ngôi nhà lên sổ và xử lý phần sai, người mua chịu chi phí sang tên, nhưng hai bên có thể thoả thuận khác.
Con số ước lượng giúp hai bên thương lượng trên cùng một mặt bằng, và giúp chủ nhà không bị bất ngờ khi nhận thông báo nộp tiền. Mọi mức thu cụ thể cần đối chiếu văn bản đang có hiệu lực tại thời điểm làm thủ tục.
Câu hỏi thường gặp
Hoàn công nhà ở mất những khoản tiền gì?
Thường gồm khoản nộp nhà nước như lệ phí trước bạ nhà, lệ phí cấp giấy chứng nhận, phí thẩm định hồ sơ nếu tỉnh thu; tiền đo vẽ, lập bản vẽ hoàn công; tiền trích sao, công chứng giấy tờ; và khoản phát sinh khi nhà có phần xây sai phải xử lý.
Lệ phí trước bạ khi hoàn công nhà tính thế nào?
Theo nguyên lý, lấy tổng diện tích sàn nhân đơn giá xây dựng theo bảng giá nhà của tỉnh, nhân tỉ lệ chất lượng còn lại nếu nhà cũ, rồi nhân tỉ lệ thu do quy định của trung ương. Một số trường hợp được miễn theo văn bản hiện hành.
Hoàn công nhà có phải nộp thuế thu nhập cá nhân không?
Đăng ký nhà do chính mình xây vào giấy chứng nhận không phải là chuyển nhượng nên không phát sinh thuế thu nhập cá nhân như khi bán. Thuế thu nhập chỉ đặt ra khi có giao dịch chuyển nhượng theo quy định.
Vì sao báo giá đo vẽ bản vẽ hoàn công chênh nhau nhiều?
Thường vì gói việc khác nhau: số tờ bản vẽ, có vẽ điện nước không, có đo lại thửa đất không, có sửa miễn phí khi bị yêu cầu chỉnh không. Ngoài ra số tầng, độ phức tạp và vị trí nhà cũng làm công đo vẽ khác nhau.
Mua nhà chưa hoàn công thì ai chịu chi phí hoàn công?
Do hai bên thoả thuận. Cách hay gặp là người bán chịu chi phí đưa ngôi nhà lên sổ và xử lý phần xây sai nếu có, người mua chịu chi phí sang tên. Dù chọn cách nào, nên ghi rõ trong thoả thuận đặt cọc và hợp đồng.
Có nên nhận gói hoàn công trọn gói giá cố định không?
Với nhà xây đúng phép, gói dịch vụ làm hộ thủ tục là lựa chọn bình thường nếu ghi rõ việc gì, khoản nộp nhà nước có biên lai riêng. Với nhà có phần sai phép, không ai cam kết trước được kết quả xử lý, nên thận trọng với lời hứa trọn gói.